Back

ⓘ Kavramlar - Kavram, Popüler, Norm, felsefe, Tanrı, Tesbih, Analitik-sentetik ayrımı, Eğrilik, Kristoloji, Ontoloji, bilgi bilimi, Kavram haritası, Kategori ..



                                               

Kavram

Kavram, nesnelerin ya da olayların ortak özelliklerini kapsayan ve bir ortak ad altında toplayan genel tasarımdır. Kavramlar, soyuttur ve gerçek dünyada yoktur. Benzer olan fikirleri, insanları, olayları vs gruplandırmak için kullanılan bir sınıflamadır. Kavram yanılgıları ise daha çok kisisel deneyimler sonucu olusmus, bilimsel gerçeklere ve düsüncelere aykırı, anlamlı öğrenmeyi engelleyici bilgilerdir. Kavram klasik mantıkta oldukça önemlidir. Kavramlar dille ifade edilirse buna terim adı verilir. Baska bir deyisle kavramlar nesnelerin soyut tasavvurları iken, bu tasavvurların dildeki ka ...

                                               

Popüler

Popüler genel anlamda, bir olay, konu, nesnenin insanların ilgilenmesine bağlı olarak artan bir kavramdır. Genellikle kültür kavramlarına atfedilen bir olgudur. Buna göre popüler olan bir kavram su özellikleri kapsar; genel olan kavramlar; genis kitlelere hitap eden kavramlar; genel halkın ulasabileceği kavramlar.

                                               

Norm (felsefe)

Norm kelimesi Latince erese/çekül sicimi, kural ve talimat anlamlarına gelen norma kelimesinden gelir ve Yunanca κανόνας kelimesinin mukabili olarak kullanılan ve mimari alanından ödünç alınan kavram ilk dönemlerden itibaren soyut ve manevi bağlamada tasınmıstır. Cicero, hukuk felsefesinde kural kavramını ifade etmek için regula yanında norma kavramını da kullanmıstır. Norm belirli bir ölçüyü gerektirir. Bu anlamda belirli bir ideal ve örneği içinde barındırır ve olması gerekini tanımlamak için kullanılır. Norm kelimesi çok genis bir alanda kullanılır. Ahlak, hukuk ve nezaket kurallarını k ...

                                               

Tanrı

Tanrı ya da ilah, özellikle tek tanrılı inançlar tarafından evrenin tek yaradanı ve yöneteni olduğuna inanılan doğaüstü varlık. Çok tanrılı inançlarda genelde ilahların cinsiyeti bulunur ve erkek olanlarına tanrı, disi olanlarına tanrıça denir. Monoteistik ve henoteistik inançlardaki Tanrı kavramını tanımlamak için ise sadece tanrı sözcüğü kullanılabilir. Teologlar ve filozoflar, tarih boyunca sayısız tanrı kavramını ve anlayısını incelemislerdir. Tanrının varlığı, felsefenin metafizik ve din felsefesi alanlarında incelenen önemli bir konudur. Tanrı kavramının, tek tanrılı monoteist ve çok ...

                                               

Tesbih

Tesbih, "benzetmek" manasına gelir. Ifadeyi kuvvetlendirmek için aralarında benzerlik bulunan iki kavramdan zayıf olanın güçlüye benzetilmesidir. Dinî kavramlarda ise Tesbîh, Tanrının seklen insana benzetilmesi mânâsına gelmektedir.

                                               

Analitik-sentetik ayrımı

Immanuel Kant; Saf Aklın Elestirisinde analitik ve sentetik yargılar olmak üzere iki ayrı kavram tanımlar. Analitik-Sentetik ayrımının en belirgin özelliği deneyden bağımsız veya deneye bağımlı olmadır. Bunun yanı sıra analitik yargılar daima doğru olan yargılarken, sentetik yargılar doğru ya da yanlıs olabilen yargılardır. Analitik yargılar içeriği bos yargılar olmaları dolayısıyla bilgimizi genisletmez ancak sentetik yargılar bilgimizi genisletirler. Kant su sekilde ifade etmistir: Analitik ve sentetik yargılar kendi aralarında analitik a priori, analitik a posteriori; sentetik a priori ...

                                               

Eğrilik

Geometride iki çesit eğrilik tanımlanır. Eğrilik ve özeğrilik. Tarihte ilk olarak 2-boyutlu ve 3-boyutlu uzayda parametrik eğrilerin eğriliği incelendi. Daha sonraki asamada 2-boyutlu ve 3-boyutlu yüzeylerin eğriliği incelendi ve ortalama eğrilik, Gaussian eğrilik gibi kavramlar ortaya çıktı. "Eğrilik" kavramı daha birçok uygulama buldu ve bölümsel eğrilik, sayıl eğrilik, Riemann tensör, Ricci eğrilik tensörü gibi kavramlar üretildi.

                                               

Kristoloji

Kristoloji, Hristoloji veya Mesih bilimi, Hristiyan teolojisisinin bir bölümüdür. Isa incelemeleri ile ilgili olsa da asıl alanı Mesihlik ve Mesihliğe dair konulardır, enkarnasyon ve dirilis gibi.

                                               

Ontoloji (bilgi bilimi)

Bilgisayar bilimi ve bilgi biliminde ontoloji, kavramlar, veriler ve varlıklar arasındaki, özelliklerin ve iliskilerin bir temsilini, resmi ismini ve tanımını içerir. Her alan içerisinde, karmasıklığı sınırlamak ve bilgileri enformasyonu, veri ve bilgi olarak düzenlemek için ontolojiler yaratılır. Farklı alanlarda yeni ontolojiler gelistirildikçe, bu alanlardaki problemlerin çözülmesinin kolaylasacağı umulmaktadır. Google, Bilgi Grafiği Knowledge Graph girisimini baslattığından beri bilgi grafiği ifadesini genellestirilmis bir terim olarak kullanmak için önemli miktarda arastırma yapıldı. ...

                                               

Kavram haritası

Kavram Haritası, kavramlar arasındaki iliskileri gösteren diyagramlardır. Ausubelin "Anlamlı Öğrenme" yaklasımını temel alarak Novak ve arkadasları tarafından gelistirilmistir. Bilgiyi düzenlemeye ve ifade etmeye yarayan bir grafiksel araçtır. Kavramlar bir tür kutu veya çember ile çevrelenir ve iki kavram arasındaki iliski birbirleri arasına çizilmis çizgilerle belirtilir. Kavram haritası, insanların nasıl öğrendikleri ile anlamlı öğrenme konuları arasında köprü kuran bir öğrenme, öğretme stratejisidir. Bir kavram haritası daha genis bir kavram baslığı altındaki kavramların birbirleriyle ...

                                               

Hristiyan ilahiyatı

Hristiyan teolojisi, Hristiyanlık dini açısından teoloji veya Hristiyanlığın teolojik olarak incelenmesi diye tanımlanabilir. Hristiyan teolojisi, Hristiyanlık ile ilgili her türlü teolojik olgunun incelenmesini içerir. Hristiyan teolojisinin çesitli alt dalları vardır: Hamartiyoloji veya Günah bilimi - Günahı inceleyen dal. Kristoloji veya Isa bilimi - Isayı inceleyen dal. Bu dal Isanın hayatının yanında, özellikle Isanın Hristiyanlıktaki ilahi Tanrısal yanı ve Mesih olgusu ile ilgilenir. Pnömatoloji - Hristiyan teolojisinde Kutsal Ruh ile ilgilenen dal. Angeloloji veya Melek bilimi - yar ...

                                               

Kategori

Kategori ya da ulam, felsefi anlamda genel olarak öznitelik ya da bir nesneye yüklenen nitelik olarak anlasılır. Kategoriler, bir konunun anlam ve sınırlarını, içerik ve biçiminin çerçevesini belirler. Kategoriler, kosulu kendilerinde mevcut olan genel niteliklerdir; bu anlamda ve dolayısıyla kosulsuzdurlar. Kategorik denildiğinde belirtilen anlam, bu bağlamda, kosulsuzluktur. Bu genel anlamın ötesinde felsefe tarihi boyunca kategori kavramı içerik olarak kullanıldığı felsefi dizgeye sistem göre anlam kazanan bir içeriğe sahiptir. Bir anlamda kategori kavramının olusturcusu Aristotelestir. ...

                                               

Nitelik

Nitelik, bir seyin olus biçimi ya da bir seyin yapısını belirleyen, onu söyle ya da böyle yapan temel özellik olarak tanımlanan felsefe ve mantık terimi. Nitelik mantıkta, bir önermenin olumlu ya da olumsuz olusu anlamındadır. Mantıksal yargı, niteliğine göre evetleyici, değilleyici ve sınırlayıcıdır. Felsefede, Aristotalesten beri, düsüncenin temel kategorlerinden biri kabul edilmistir. Gerçekliğin niceliğe indirgenemeyen yanı anlamına gelir. Demokritos, ardından Skolastikler ve Locke ile Leibniz zorunlu olarak var olan birincil nitelikleri, zorunlu olarak var olmayan ikincil niteliklerde ...

                                               

Sınıflama

Sınıflama, varlıkları benzer özelliklerine göre birbirinden ayırmak ve sistematik bir sekilde hazırlanmıs, düzenlenmis ve nitelikleri belirlenmis gruplara atama, dahil etme islemidir.

                                               

Analiz

Analiz, karmasık bir konuyu veya maddeyi daha iyi anlamak için daha küçük parçalara ayırma sürecidir. Teknik, matematik ve mantık çalısmalarında Aristotelesten önce uygulanmıstır.

                                               

Bilinç dısı

Bilinç dısı, Sigmund Freudun psikanaliz kuramında gelistirilmis bir kavramdır. Buna göre; bilinç yapısı ikili bir nitelik tasır, yani görülen bilinç durumlarının gerisinde çok daha derinde ve görünmez bir bölgede isleyen baska bir yapı daha söz konusudur. Bu bölgenin adı bilinç dısıdır ve bilinç durumunu etkileyen asıl sey bu yapıdır. Freudun bilinçaltı ile ilgili imgelemeyi güçlendiren bir yorumu vardır. Freud bilinci okyanustaki buz dağına benzetir. Suyun altında kalan kısım bilinçaltı, su üzerinde kalan kısım bilinçtir. Bu yoruma göre bilinçaltıyla ilgili arastırma ve sentezlerde bulunm ...

                                               

Bilissel sema

Bilissel sema ya da kısaca sema, aynı türden bilgilerin uzun süreli bellekte olusturduğu küme, bilgi örüntüsü anlamına gelir. Örneğin, beyinde tüm renkler semasında, tüm adlar semasında, tüm sıfatlar semasında yer alır. Herhangi bir renk hem renkler semasında yer alır, hem de renk sıfat olarak kullanılabileceği için sıfatlar semasında yer alır. Dolayısıyla, aynı türden bilgiler semaları olusturur; ancak, değisik semalardaki bilgiler doğrudan ya da dolaylı olarak birbirleriyle ilgili olduklarından semalar da birbirleriyle ilgilidirler ve bilgiler bir örüntü olusturduğu gibi, semalar da birb ...

                                               

Entelektüel

Entelektüel ya da aydın veya münevver, zekâsını ve analitik düsünme yetisini mesleği gereği ya da sahsî amaçlarına erismekte kullanan kisi. Entelektüel kelimesinin kökeni Latince intellectus sözcüğüne dayanır ve günümüzde genellikle su anlamlardan birinde kullanılır: Kapsamlı bilgi ve birikim gerektiren soyut konularla derinlemesine ilgilenen kisi. Kültür ve sanat konularında uzman kabul edilen, bu konulardaki bilgisi birikimi kültürel bir otorite olmasına olanak sağlayan ve toplum karsısında çesitli konularda değerlendirmeler yapan kisi. Mesleği, mal ve hizmet üreten diğer meslek grupları ...

                                               

Kalite

Kalite, insanlık tarihi boyunca hakkında ciddi olarak düsünülmüs, farklı fikirler ortaya konulmus ve tarihin gelecek seyri boyunca da yoğun ilgisine devam edecek olan bir kavramdır. Kalitenin önemine ticari ve akademik olarak medya vasıtasıyla birçok kez isaret edilmistir. Son zamanlarda yapılan bir arastırmaya göre, üst düzey yöneticiler tarafından en fazla gelistirilmesi gerektiği düsünülen kavramların basında ürün ve hizmet kalitesi geldiği belirlenmistir. Kalite ayrıca firmaların uluslararası alanda yükselmesine yardımcı olan en önemli güç olarak da tanımlanmaktadır. Kalitenin tek olar ...

                                               

Kavramsal model

Kavramsal model bir sistemin temsilidir ve modelin temsil ettiği sistemin insanların daha rahat bir sekilde anlamalarına yardımcı olur. Örneğin, montajı yapılarak olusturulan bir oyuncak model temsil ettiği objenin çalısmasını modelini olusturacak bir sekilde çalısabilir. Kavramsal model terimi bazen konsept veya genelleme çalısmaları sonucunda meydana getirilen modellerden bahsetmek için kullanılabilir. Kavramsal modeller sık gerçek dünyaya ait sosyal veya fiziksel seylerin soyutsal olarak ifadesidir. Semantik çalısmalar kavramsal model kavramının konsept çalısmalarının değisik versiyonla ...

                                               

Kendi kendini üretim

Kendi kendini üretim bir seyin kendi kopyasını çıkartabileceği herhangi bir süreçtir. Biyolojik hücreler, uygun kosullar altında, hücre bölünmesi ile çoğalırlar. Hücre bölünmesi sırasında DNA kopyalanır ve kopyalanma sırasında iletilebilirler. Biyolojik virüsler ancak bir enfeksiyon süreci çerçevesinde iliski kurdukları hücrelerin üreme mekanizmalarını yöneterek üreyebilirler. Bilgisayar virüsleri de kopyalanmak için bilgisayarlarda varolan yazılım ve donanımları kullanırlar. Mimler ise insan aklı ve kültürünü kendi kopyalanma mekanizması olarak kullanır.

                                               

MacGuffin

MacGuffin, kendi içinde sıradan ya da önemsiz gibi görünen ama filmin ya da romanın akısını ya da karakterin motivasyonunu belirleyen obje, unsur ya da olaya denir. Kavram, 1920li yıllarda senarist Angus MacPhail tarafından icat edilmis, birlikte pek çok filmde çalıstığı Alfred Hitchcock sayesinde popüler olmustur.

                                               

Mr. Magoo Etkisi

Mr. Magoo Etkisi, toplumlarda görülen, giderek azalan açık seçik düsünme ve yorumlama kapasitesini tanımlamaktadır. Alınan bilginin ve mesajın yoğunluğu ve fazlalığından dolayı tümünün belirlenemediğinden, yorumlanamadığından, sınıflandırıp depolanamadığından ve bu nedenle de her seyin birbirine karıstığından söz eden bir görüstür. 1960lı yıllarda çizgi filmleri yapılan eksantrik, sakar bir milyoner olan Mr. Magoo nun Quincy Magoo asırı miyop olması ve bu nedenle her seyi birbirine karıstırması sebebiyle ismini bu çizgi film karakterinden almıstır.

                                               

Ockhamın usturası

Ockhamın usturası, Occamın usturası, Ochamın usturası, tutumluluk yasası veya basitlik yasası, "olasılıkların zorunluluk olmadan çoğaltılmaması gerektiği" problem çözme ilkesi. Fikir, ilahi mucizeler fikrini savunmak için basitliği tercih eden skolastik filozof ve teolog, Ingiliz Fransisken rahibi Ockhamlı Williama atfedilir. "En basit açıklama büyük olasılıkla doğru olandır" gibi ifadelerle çesitli sekillerde yorumlanmıstır. Bu felsefi ustura, aynı tahminle ilgili rakip hipotezler sunulduğunda, en az varsayıma sahip çözümün seçilmesi gerektiğini savunur. Dolayısıyla, farklı tahminler yapa ...

                                               

Organik

Organik, "bitki veya hayvan kökenli", bazen de "karbon içeren" anlamında kullanılan bir sıfat. Organik sözcüğü ile sunlardan biri kastedilmis olabilir: Kimyada, karbon içermekte olan istisnalar hariç organik bilesikler. Organik gıda, doğal beslenmede kullanılan çesitli ürünler. Tarımda, organik kelimesi gübre ve böcek ilacı ile ilgilidir, bunların kesinlikle hayvan veya bitki kökenli olması gerekir. Kullanılan ürünlerin doğallığı sebebiyle Organik tarım olarak adlandırılır. Ayrıca organik terimi bir bütünün ayrılmaz parçalarından birisi anlamında da kullanılır. Organik ürünler adı altında ...

                                               

Oryantasyon

Oryantasyon ; yönlendirme, yön verme, kılavuzluk etme, Fransızca orientation sözcüğünün Türkçe söylenisi. Genellikle bir is terimi olarak kullanılır. Iplik üretiminde, ipliği olusturan liflerin birçok kez çekilip uzatılarak birbirlerine paralel hale getirilmesi islemine de oryantasyon denir.

                                               

Prototip

Prototip ve τύπος), genel terminoloji ve semantikte belirli bir kategoride ele alınabilecek herhangi bir somut nesne, varlık veya olgunun geri kalanlar için örnek teskil edebilme vasfına sahip ilk ve en ilkel türevidir. Çok öğeli bir kümede grubun kendinden sonraki diğer tüm üyelerinin karakteristik özelliklerinin karsılastırılarak tasnif ve derecelendirme yapılabilmesini mümkün kılan en özgün öbek elemanını ima eder. Prototipleme Ingilizce prototyping, prototip gelistirme için kullanılan kavramdır.

                                               

Varlık neden var

"Varlık neden var?" veya "Neden yokluk dısında bir sey var?" sorusu Gottfried Wilhelm Leibniz, Ludwig Wittgenstein, ve Martin Heidegger gibi filozoflara yöneltilmis ve onlar tarafından cevaplandırılmaya çalısılmıstır. Bu filozoflar bu soruya metafiziğin temel sorusu adını verdiler.

Thomas Nagel
                                               

Thomas Nagel

Thomas Nagel, Amerikalı felsefeci. New York Üniversitesinde felsefe ve hukuk profesörüdür. Siyaset, ahlak, hukuk, zihin felsefeleriyle ilgilenmektedir. Felsefe ve Kamusal Meseleler dergisi kurucularındandır. Felsefeye doğrudan felsefi kavramlar üzerinde düsünmekle baslamanın en iyi yol olduğunu savundu. Nagelin 1974 yılında yayımladığı "What is it like to be a bat?" baslıklı makalesi zihin felsefesi açısından son yüzyılın en önemli yazılarından biridir.

                                               

Özerklik

Özerklik ya da otonomi, baska bir kisi ya da durumdan bağımsız karar verme, kendi kendini yönetebilme yetisi. Yunancadan gelen "auto" ve "nomos" kelimelerinin birlesiminden olusur. Gelisim psikolojisinde ve ahlaki, politik ve biyoetik felsefede özerklik bilinçli, zorlanmamıs karar verme kapasitesidir. Özerk kuruluslar veya kurumlar bağımsız veya kendi kendini yönetirler.

                                               

Öznellik

Öznel, bir yargının kisiye bağlı olarak değer biçilmesi için söylenmektedir. Biçilen değer açısından bakıldığında kisiden kisiye göre değisen, herkes için farklı olan değer. Pozitif bilimler kisiden kisiye değismeyen değerlerin varlığını savunmaktadır. Öznel değerlerin ise nesnel bilgilerin karsıtı olarak bireysel bilgi ile kazanıldığını söylemektedir. Günümüzün pozitif bilim teorileri hem nesnel hem de öznel bilgileri bilgi olarak kabul etmektedir.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →