Back

ⓘ Sapanca Gölü, Türkiyenin Sakarya ve Kocaeli illerinde yer alan bir göldür. Sapanca, Serdivan ve Kartepe ilçelerinin sınırları içerisindedir. Sapanca Gölü, Doğu ..




Sapanca Gölü
                                     

ⓘ Sapanca Gölü

Sapanca Gölü, Türkiyenin Sakarya ve Kocaeli illerinde yer alan bir göldür. Sapanca, Serdivan ve Kartepe ilçelerinin sınırları içerisindedir.

Sapanca Gölü, Doğu Marmara Bölgesi’nde, Sakarya kent merkezinin 12 km batısında, Izmit kentinin ise 27 km doğusunda yer alan tektonik kökenli bir tatlı su gölüdür. Doğu-batı uzanımlı olan gölün doğu kesimi Sakarya ilinin sınırları içerisindeyken, batı kesimi ise Kocaeli ilinin sınırları içinde yer almaktadır. Gölün içinde bulunduğu bölge, güneyde Samanlı Dağları, kuzeyde ise Kocaeli Penepleni olarak adlandırılan morfotektonik yapılar arasında yer alan ve Kuzey Anadolu Fayının kuzey koluna ait segmentlerce sınırlandırılmıs olan Izmit-Sapanca Koridoru üzerindedir. Bu koridor Neotektonik dönemde bir çek-ayır havza niteliğinde gelismistir. 17 Ağustos 1999 depremi yüzey kırığı Sapanca Gölü’ne güneydoğu sınırından girmis ve göl içerisinde ~600 m sağ yönlü bir sıçrama yaptıktan sonra gölün kuzeybatı sınırından çıkmıstır. Bu sıçrama uzun dönem içinde gölün çökmesini kontrol etmistir.

                                     

1.1. Fiziksel özellikleri Yüz ölçümü

Gölün uzun dönem ortalama yüz ölçümü 46.9 km²’dir ve su havzasının alanı da 296 km² olarak hesaplanmıstır.

                                     

1.2. Fiziksel özellikleri Derinliği

Gölün derinliği en çok 61 mdir. Göl merkezinde 40–50 m derinliğinde bir düzlük bulunur. 50 m ve 60 m izobatları dar alan kaplar. Göl tabanı kuzeydoğu ve batıda yükselir. Göl tabanı kuzeyden, güneyden ve güneydoğudan fay kontrollü sarp çanak duvarları ile çevrilidir.

                                     

1.3. Fiziksel özellikleri Hacmi

Sapanca Gölü’nün hacmi 1.7 km³dür. Ortalama derinlik 36 mdir. Gölün seviyesi denizden 33 m yüksektir. Çanağın en çukur yeri deniz seviyesinden 28 m daha asağıda yer alır. Göl seviyesinin değisiminde depremlerinde etkisinin bulunduğu tespit edilmistir. En büyük seviye değisimi 1967 Mudurnu Depremi sonrası hesaplanmıstır. Gölün fazla suları doğu ucundaki gideğenle Çark Suyunu olusturur. Çark Deresi Ferizli Seyifler köyü civarında Sakarya nehri ile birlesir. Sapancanın suları bir kapakla kontrol edilerek Çark Suyuna bırakılır, su kotu 29.90 m ile 31.50 m arasında tutulması hesaplanmıstır.

                                     

1.4. Fiziksel özellikleri Gölü besleyen akarsular

Sapanca Gölü, dağlardan inen küçük derelerin dibindeki kaynaklardan beslenmektedir. Sapanca Gölü’nün güney kıyısındaki dereler, doğudan batıya doğru; Arifiye, Keçi Kuruçesme, Istanbul, Mahmudiye, Kurtköy, Yanık, Kuruçay ile kuzey kısmındaki dereler ise Cehennem, Aygır, Altıkurus, Çakalöldü Maden, Kuru, Liman, Esme, Fındık, Tuzla, Çiftepınar, Balıkhane dereleridir. Yüksek akıs rejimine sahip derelerin kaba taneli çökelleri tasıması nedeniyle bu dereler üzerinde, göl yatağının dolmasını önlemek amacıyla, DSI tarafından tersip bentleri yapılmıstır. Bu derelerden baska göl içerisinde mevcut olan kaynaklar da gölü devamlı olarak beslemektedirler. Bölgede Devlet Su Isleri DSI ve Elektrik Isleri Etüt Idaresi EIEI tarafından açılan gözlem istasyonları ile gölün su seviyesi değisimi ve akımı denetlenebilmektedir. EIEI tarafından yapılan ölçmelere göre, gölün suyu kıs ve ilkbahar aylarında yükselmekte, sonbahara doğru ise alçalmaktadır. Iki seviye arasında 70–90 cm, bazen 120–130 cm fark görülür. E-5 Karayolu gölün kuzey kıyısını, TEM Otoyolu ve demiryolu ise güney kıyısından geçmektedir.



                                     

2. Doğal yasam

Göl çevresinde yıl boyunca yapılan gözlemlerde 12 takımdan 28 familyaya 69 kus türü belirlenmistir. Bu türlerden 29u tüm mevsimlerde görülen yerli tür, 23ü yazın görülen yaz göçmeni, 12si kıs göçmeni, 5i bir defa rastlanan transit göçmendir. En çok tür 42 ile Nisan ayında, en az tür 26 ile Mart ayında sayılmıstır. Alanda görülen Pasbas patka NT neredeyse tehdit altında koruma statüsünde, Dikkuyruk EN doğal hayatta soyu tükenme tehlikesi çok büyük statüsündedir. Kalan türler asgari endise içerir LC grubuna dahildir. Gölde bulunan türler incelendiğinde alanın önemli bir sucul ekosistem olduğu kabul edilmektedir. En yüksek tür sayısı yazın, kısın ise en yüksek birey sayısı gözlenmistir. Göç yolunda olması, çok fazla tür ve bireyin burada barınması ve üremesi Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar listesine alınmasını gerektirmektedir.

Göl kıyılarında gözlemlenen türler

                                     

3. Sorunlar

Sakarya sehrinin içme suyunun %90nını karsılayan, Kocaelinin içme suyu, Tüprasın sanayi suyu temin ettiği göl çesitli kirleticilerin etkisindedir. Kuzeyinden geçen D-100, güneyini çevreleyen TEM ile demiryolunun kirliliği yağıs sularıyla göle tasınmaktadır. 1997 yılında yapılan çalısmayla karayollarından yağıslı havalarda göle ağır metaller, katı madde ile gres- yağ tasındığı tespit edilmistir. Yollardan gelen kirliliğin arıtılması için doğal arıtma yöntemi olan Yağmursuyu Sulak Alanları kurulması tavsiye edilmektedir. Havzadaki tarımsal kimyasallar, turistik tesisler ve NATOya ait petrol boru hattı diğer muhtemel kirletici unsurlardandır.

Göl çevresinde bulunan yerlesmelerin ve son yıllarda artan yazlık konutların evsel kirli suları arıtılmaktadır. Gölden su kullanan kurumların ve aldıkları suyun miktarının belirsiz olması planlama yapmayı zorlastırmaktadır.

                                     

4. Dıs bağlantılar

  • Uzaydan Sapanca Gölü10 Ağustos 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi.
  • Sakarya B.B.B. sitesinde Sapanca Gölü
  • Sakarya Valiliği sayfasında Sapanca Gölü
                                     
  • Sapanca Ayvacık - Çanakkale ili Ayvacık ilçesine bağlı köy Sapanca Sakarya - Sakarya iline bağlı ilçe Sapanca Gölü - Sakarya da bir göl Sapancaspor
  • Türkiye nin gölleri listesi 1.Tektonik göller: Tuz Gölü Iznik Gölü Burdur Gölü Manyas Gölü Acıgöl, Uluabat Gölü Eber Gölü Hazar Gölü Sapanca Gölü Seyfe
  • getirilmistir. Sapanca buraya nahiye olarak bağlanmıstır. Izmit - Bolu yolu Sapanca dan geçmekte idi. Kâtip Çelebi, Cihannüma adlı eserinde bu yolun Sapanca kısmı
  • tektonik göller Hazar Gölü Aral Gölü Baykal Gölü Lut Gölü Tuz Gölü Issık Gölü Sapanca Gölü Iznik Gölü Uluabat Gölü Manyas Gölü Simav gölü Beysehir Gölü Eğirdir
  • dönmesi sağlanmaktadır. Sapanca Gölü çıkısında DSI tarafından yapılan kapakla gölden su çıkısı kontrol edilir. Sapanca Gölünden Sakarya ve Kocaeli içme
  • Gökçeören Gölü Sakarya ili, Serdivan ve Adapazarı ilçeleri sınırında, merkezin 7 8 km kuzeybatısında bulunan göldür Göl büyüklüğü 25 hektardır. Yakınlarında
  • vardır. Masukiye nin kuzeyinde Sapanca Gölü bulunmaktadır. Güneyinde Kartepe ve Samanlı dağları bulunmaktadır. Sapanca Gölü nün çevresinde bir adet yürüyüs
  • yağmur ve kar suları ile beslenir. Sapanca Gölü nü besleyen önemli kaynaklardan biridir. Tasıdıkları alüvyonlar Sapanca ilçe merkezinin üzerinde bulunduğu
  • kapatılarak Sapanca Belediyesi ile birlestirilmis ve Kırkpınar Hasanpasa, Kırkpınar Soğuksu, Kırkpınar Tepebası olarak üç mahalleye ayrılmıstır. Sapanca ilçenin
  • Uluabat Gölü eski ismi Apolyont Gölü Bursa ilinde büyük bir tatlı su gölüdür Gerek plankton ve dip canlıları, gerekse sucul bitkileri, balık ve kus