Back

ⓘ Hertvisi, Gürcistanın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Aspindza Belediyesinde bir köydür. Paravani Deresinin Kura Nehrine katıldığı yerde, deniz seviyesinden 1.250 ..




Hertvisi
                                     

ⓘ Hertvisi

Hertvisi, Gürcistanın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Aspindza Belediyesinde bir köydür. Paravani Deresinin Kura Nehrine katıldığı yerde, deniz seviyesinden 1.250 metre yükseklikte yer alır. Aspindza kasabasına 14 km uzaklıktadır. Hertvisi Kalesi bu köyde bulunmaktadır.

Hertvisi, Tolosi ve Gulsunda köyleriyle birlikte Tolosi temi ni olusturmaktadır.

                                     

1. Tarihçe

Hertvisi adı" dere” anlamına gelen" hevi” ხევი ile" birlesme” anlamına gelen" ertvis” ერთვის kelimelerinden türemis bir yer adıdır. Bundan dolayı Hertvisi, iki derenin birlestiği yerde kurulu yerlesim birimlerinin adı olarak kullanılmaktadır. Hertvisi de Kura Nehri ile Paravani Deresinin birlestiği yerde kuruludur.

Hertvisideki kalenin en erken IÖ 4. yüzyılda insa edildiği tahmin edilmektedir. Daha sonra yeniden elden geçirilen kaledeki kilise ise 10. yüzyıla tarihlenmektedir. Orta Çağda bir kentin islevine sahip olan Hertvisi, Gürcü devletleri döneminde önemli bir kale-kentti. Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe Atabeyliği 1268-1625 sınırları içindeyken 1578de Osmanlıların eline geçti. Kale çevresindeki olduğu için Osmanlı idaresi yerlesmeyi Rabat-i Kale-i Hertvis رباط قلعۀ خرتوس olarak kaydetmistir.

1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Hertvisi, aynı adlı livanın ve bu livaya bağlı Hertvisi nahiyesinin idari merkeziydi. Hertvisi livası ise Gürcülerden ele geçirilen toprakları kapsadığı için Osmanlı idaresinin Gürcistan Vilayeti olarak adlandırdığı eyaletin sekiz livasından biriydi ve Hertvis, Mese-Cavahet ve Buzmaret nahiyelerini kapsıyordu. Hertvisi nahiyesinde 38 köy, Mese-Cavaheti nahiyesinde 69 köy ve Buzmaret haniyesinde ise 12 köy vardı. Bu tespitlerden Hertvisi livasının toplam 119 köyden olustuğu görülmektedir. Ancak bu köylerin önemli bir kısmı bu defterde bosalmıs olarak kaydedilmistir. Bu yerlesim yerleri Osmanlıların eline geçtiği için Hristiyan nüfusun evlerini terk etmis olmasından dolayı bosalmıs olmalıdır. Bu köylerden biri olan Hertviside Rabat-i Kale-i Hertvis bu tarihte, Hristiyan köylülerden alınan ispenç vergisi vermekle yükümlü 127 hane kaydedilmistir. Her hanede 5-6 kisinin yasadığı kabul edilirse, Hertvisinin nüfusunun 635-762 kisiden olustuğu ortaya çıkar. Bu nüfus buranın bir köyden çok küçük bir orta çağ kenti olduğunu göstermektedir.

Hertvisi, yaklasık 250 yıl Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savasının ardından Çarlık Rusyanın eline geçti. Bu dönemde Gürcistan bu imparatorluğun bir parçasıydı ve köy bu sekilde yeniden Gürcistana katılmıs oldu. Gürcü tarihçi Aleksandre Proneli’nin verdiği bilgiye göre, eskiden bir kent olan Hertvisi 20. yüzyılın baslarında bir köye dönüsmüstü. Köyün Hristiyan Gürcüleri Osmanlı döneminde Müslüman olmuslardı. Köyün ileri gelen ailesi Vaçnadze soyadını tasıyordu ve kadılar da bu aileden yetisiyordu.

Gürcistanın en önemli Orta Çağ kalelerinden biri olan Hertvisi Kalesi, Kura ve Paravani nehirlerinin birlestiği yerde ve dar kanyonda, yüksek kayalık tepede yer alır. Kale, su ihtiyacını kuzeyden iki tünelle Kura Nehrinden sağlıyordu. Hertvisi Kalesi, 24 Ekim 2007den beri UNESCO Dünya Mirasları bekleme listesindedir.