Back

ⓘ Iznik Gölü. Marmara Bölgesinin en büyük, Türkiyenin ise besinci büyük doğal gölü olan Iznik Gölü, tektonik bir tatlı su gölüdür. En büyükleri kuzeydoğudaki Kara ..




Iznik Gölü
                                     

ⓘ Iznik Gölü

Iznik Gölü. Marmara Bölgesinin en büyük, Türkiyenin ise besinci büyük doğal gölü olan Iznik Gölü, tektonik bir tatlı su gölüdür. En büyükleri kuzeydoğudaki Karasu ve güneybatıdaki Sölöz olmak üzere, derelerin göle girdiği noktalarda küçük deltalar ve genis sazlıklar olusmustur. Gölü besleyen derelerin gölle bulustuğu noktalarda küçük sazlıklar ve deltalar var. Gölün çevresi piknik sahaları, turistik tesisler, gezi alanları ve florası çok zengin bitki örtüsüyle kaplıdır. Garsak Deresi gölün fazla sularını 15 km uzaklıktaki Marmara Denizinde Gemlik körfezine ulastırır.

                                     

1. Fiziki özellikleri

Bir tektonik çukur içinde olusan Iznik Gölünün yüz ölçümü 310 km², doğu-batı doğrultusunda uzanan bu elips seklindeki gölün uzunluğu 33 km, genisliği 12 km, çevresi 95 kmdir. Göl seviyesi kıs ve ilkbahar aylarında subat-nisan arası yükselmekte, yaza doğru alçalarak en düsük seviyesini sonbaharda eylül bulmaktadır. Yüksek-alçak seviyeler arasındaki fark ortalama 50–60 cmyi bazen 100 cm bulur. Gölün yüzey suları Nisanda 11.5, Kasımda 12, Ağustosta 24.5 °C olarak ölçülmüs, yaz aylarında en hızlı sıcaklık değismesi 10–20 m arasında tespit edilmis, 45 m derinlikte 8-8.5 °C kaydedilmistir. Gölün güney kesiminde, doğu-batı doğrultusunda uzanan derin bir oluk bulunmaktadır. 13 km uzunluktaki oluğun en derin yeri, 65 m ile aynı zamanda Iznik Gölünün de en derin yeridir. Ortalama derinliği 30 m olan gölün kıyılarından uzaklastıkça derinlik hızla artmaktadır. Yağıslı dönemlerde iyi beslenen gölün yağıs alanı 1.246 m²dir. Gölün su düzeyi mevsimlere göre değismekte, aralık ayında alçalma, mayıs ayında yükselme görülmektedir. Su, en düsük ortalama düzeyini aralık ayında almakta, mayıs ayında ise en yüksek düzeye ulasmaktadır. Göl suyunun sıcaklığı olağan olarak derine indikçe azalmakta, soğuk kar sularının göle döküldüğü ilkbahar döneminde dip sularının sıcaklığı 5 °Cye kadar düsmektedir. Bu dönemde, gölün yüzey suları da soğuk olduğundan yüzeyle dip arasındaki sıcaklık farkı oldukça azalır. Buna karsılık yaz döneminde, yüzey suları ile derin sular arasındaki sıcaklık farkı fazladır. Örneğin, ağustos ayında yüzeydeki sıcaklık 25 °C iken, 30 m derinlikte bu değer 9 °C dolayındadır. Iznik Gölü 1990 yılında Sit Alanı ilan edilmistir. Gölün toplam toprak potansiyeli 6674 ha olup topraklarının pHı 7.8 - 8.5 arasındadır.

Karasu Deresi göle dökülen en önemli akarsudur. 273 km²lik alanın sularını toplayan dere 2.4 m³/sn akısla göle dökülür. 92 km²lik havzaya sahip Sölöz Deresi 1.06 m³/sn akısa sahiptir. Göle su tasıyan diğer dereler sunlardır: Derbent Deresi, Nadir Suyu, Ana Dere, Küçükköy Deresi, Çınarlık deresi ve Kıran deresi.

                                     

2. Canlı türleri

Alan sık sazlıkların arasında karısık koloniler kuran küçük karabatak ve gece balıkçılığı ile önem kazanmıstır. Nedeni tam bilinmemekle birlikte, Iznik Gölü kıs aylarında önemli sayıda su kusu barındırmamaktadır. Yine de, Iç Anadolu gölleri donduğunda kuslar için önemli bir sığınak olusturduğu söylenebilir. Iznikte balıkçı kooperatifleri bulunur. Tutulan su ürünlerinin basında kerevit gelir. Gölün su ürünleri arasında, yayın, sazan, alabalık ve ıstakoz da bulunuyor. Gölde yosun ve bitki türleri de zengindir. Dipte pamuk veya üstüpü seklinde açık yesil renk bir yosun türü yaygındır. Bu yosun suyun çalkalanmasını ve göl suyunun oksijeninin azalmasını önler. Balıkların beslenmesini sağlar. Gölde mart, nisan ve mayıs aylarında sportif amaçlı avlama dısında üç ay av yasağı vardır. Kerevit yasağı ise aralık ayında baslamaktadır.

Aslında bir deniz balığı türü olan gümüs balığı da gölde yasar. Tatlı sulara uyum sağlamıs türü olan Küçük gümüs balığı Atherina boyeri Risso, 1810 gölde bol miktarda avlanmaktadır.

Göl bütünüyle tarım alanları ve zeytinliklerle çevrilidir. Tarım alanları için gölden su alınmaktadır. Çevresindeki zeytin ormanlarının altın sarısı müsküle üzüm bağları ve her mevsim bin bir çesit sebze ve meyvenin yetistiği bitek topraklarının yasam kaynağıdır.

                                     

3. Diğer faaliyetler

Gölün batısında, Türkiyenin en genis ve en güzel piknik alanları bulunmaktadır. Bir tarafı çamlık diğer yanı tertemiz gölü, Türkiyenin her yerinden binlerce insanı kendisine çeker. Günü birlik dinlenme alanları dısında çadır turizmine de açıktır. Burada her tür sosyal tesisler bulunur. Gölün bu bölgesi, 1950li yıllara kadar bataklık idi. Yapılan çalısmalar ile suyun tasması engellenmis ve bataklık kurutulmustur. Gölün su düzeyi, yıllara göre büyük farklılıklar göstermektedir. Özellikle birkaç yüzyılda bir, suyun alçalıp yükselmesi sunucu, gölün özellikle batı bölümü, 2 km kadar daha genislemektedir.

                                     

4. Su altındaki bazilika

2014 yılında Bursa Büyüksehir Belediyesinin gölü havadan fotoğraflamıstır. Fotoğraflarda Iznik sahillerinde su altında tarihi kalıntılar dikkat çekmistir. Suları çekilmesi, soğuk havada plankton azlığı bazilikanın fark edilmesinde önemli rol oynamıstır.

Su yüzeyinin 1.5–2 m kadar altında 600 m 2 alana sahip anıtsal yapı doğu-batı uzanımlı ve 30x19 m boyutlarındadır. Kalıntılar Iznik Ayasofya Camii benzeri yapıda 1600 yıllık erken dönem 4 5. yüzyıl Hristiyanlık eseridir. Hristiyanlığın yasak olduğu zamanlarda Romalı askerlerce öldürülen 16 yasındaki Aziz Neophytos adına yapılan bazilikadır. Binanın 740 yılında depremden yıkıldığı tahmin edilmektedir.

Göl tabanındaki bazilika gelecek yıllarda su altı arkeoloji müzesine dönüstürülmesi planlanmaktadır.

                                     

5. Sorunlar

Gümüs balığı asırı üreyerek göl ekosistemini bozmustur. Diğer balıkların yumurta ve yavrularını yedikleri için gölde balık tür ve miktarı azalmıstır. Gölde akbalık, sazan, yayın, ördek balığı, kaya balığı ve ıstakoz azalan canlı türleridir. Cips yapılan Gümüs balıkları ihraç edilmektedir.

Tarımsal faaliyetler sonucu gübre ve ilaç kalıntıları yüzeysel akısla göle ulasmaktadır. Göl havzasında bulunan sanayi tesislerinden göle kirli su desarj edilmektedir. Kirlilik balık tür ve popülasyonu azalmıstır.