ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 152



                                               

Palsa

Palsalar, kalıcı donmus buz lensleri içeren kutup ve kutupaltı iklimlerde görülen sıklıkla oval, alçak donmus yatay tepeciklerdir. Pingolar gibi palsalar toprağın üzerini saran boz çekirdeğinden olusur, fakat onlar genellikle pingolardan küçüktür ...

                                               

Sedimanter yapılar

Sedimanter yapılar, çökelme anında olusan her türlü özelliği içerir. Sedimentler ve tortul kayaçlar, farklı partikül boyutlarına sahip tortu katmanlarının üst üste yığılmasıyla olusan tabakalanmayla meydana gelir. Bu yataklar milimetreden santime ...

                                               

Barkan

Barkan, dıs kuvvetlerden olan rüzgârların çöl iklimi ve bu iklime benzer bölgelerde biriktirme ile olusturduğu yarım ay seklindeki kumul yığını. Yaygın kumul türlerinin basında gelir. Rüzgâra bakan kısımları dısbükeydir. Fiziksel çözülme ile olus ...

                                               

Boğaz vadi

Boğaz vadi derine doğru asındırmanın fazla olduğu yerlerdeki vadi seklidir. Sert kayalardan ve yatay tabakalardan olusmus bölgelerde görülür. Yamaç eğimleri fazladır ve tabanları yoktur. Akarsu iki düzlük arasındaki dağlık, yüksek alanı asındırar ...

                                               

Çentik vadi

Çentik vadi, veya V sekilli vadi, akarsuların derine asındırması ile gelisen, dağların yüksek bölümlerinde bulunan vadilerdir. Vadi tabanları çok dar olan bu vadiler, dar vadi olarak da geçer. Vadi tabanını bazen sadece akarsu yüzeyi olusturur. V ...

                                               

Delta (coğrafya)

Delta, bir ırmağın çatallanarak denize döküldüğü yerdir. Eski Yunan tüccarların Nil Nehrinin denize ulasan kısmında üçgen biçiminde kara parçaları olduğunu gördüler. Olusan sekiller Yunan alfabesinin dördüncü harfi Δ ile aynı olduğu için tüccarla ...

                                               

Dev kazanı

Dev kazanı, içinde çakıltasları olan bir akarsunun, selaleden düstüğü alanlarda, olusturduğu derin oyuk. Su yüksekten döküldüğünde yaptığı burgaç hareketiyle çakıl tası ve kumların hareketlendirir ve üzerinde bulunduğu kayayı zamanla asındırır. D ...

                                               

Dikit

Dikit, damlatas olarak bilinen mağaralarda, mağara tabanından yukarıya doğru büyüyen sekillere verilen addır. Sarkıt olarak adlandırılan seklin karsılığıdır. Bazen yukarıdan sarkan sarkıtlarla, asağıdan yukarıya doğru büyüyen dikitler birleserek ...

                                               

Dolin

Dolin karstlasma sonucu olusmus, boyutları bölgenin karstik özelliklerine bağlı olarak değisen, kapalı veya yarı açık çukurluklar. Kalkerli arazilerde erime ve çökme sonucu olusan tava seklindeki çukurluklardır.

                                               

Esker

Esker, Avrupa ve Kuzey Amerikanın geçmiste buzullarla kaplı olan bölgelerinde bulunan kum, çakıl ve buzultas katmanlardan olusan uzun, yılankavi çökelti yığınlarına verilen addır. Irlandaca eiscir kelimesinden gelmektedir. Çok uzun olabilen esker ...

                                               

Falez

Falez, kayaların asınması ile olusan yüksek eğimli kıyıdır. Fransızca falaise dik kayalık sahil anlamına gelmektedir. Türkçe coğrafya literatüründe yalıyar da kullanılmaktadır. Deniz ve göllerin kenarlarında bulunan ve dalga asındırmasına bağlı o ...

                                               

Kanyon

Kanyon, Dünya yüzeyinde nehirlerce olusturulmus derin vadilere denir. Türkçeye Frenk dillerden gelen Kanyon adı, kaynağı Ispanyolca asıllı olan cañón sözüdür. Bir kutu Kanyonu, genellikle bir nehir kanyonundan daha kısa ve daha dar olan, üç taraf ...

                                               

Kırgıbayır

Kırgıbayır, daha yumusak olan tortul kayaçların ve kil bakımından zengin toprakların, rüzgar ve su tarafından büyük ölçüde asındığı kurak bir arazi türüdür. Kırgıbayırlar, dik yamaçlar, bitki örtüsünden yoksunluk, önemli regolit eksikliği ve yüks ...

                                               

Kıyı oku

Kıyı oku, girintili çıkıntılı kıyılarda, enkaz göçü ve kıyı akıntıları ile tasınan malzeme, koy ve körfezlerin açıklarında birikerek zamanla su yüzüne çıkarlar. Bu sekilde koyların önünde bir ok biçiminde yer alırlar. Bu sekillere" kıyı oku” deni ...

                                               

Kum

Kum ; bölünmüs kaya ve mineral parçacıklarından olusan granül bir malzemedir. Çakıldan daha ince ve siltden daha kaba olur. Kum ayrıca bir dokusal toprak veya toprak türüne de atıfta bulunabilir. Yani, kütle olarak %85den fazla kum boyutlu parçac ...

                                               

Lagün

Lagün veya deniz kulağı dalgalar tarafından olusturulan kıyı birikim sekillerindendir. Olusumunda, kıyı akıntılarının da etkisi vardır. Lagünler genellikle kıyı lagünleri ve atoll lagünleri olmak üzere iki gruba ayrılır. Karısık kum ve çakıl kıyı ...

                                               

Lapya

Karstik sahalarda,kalkerlerin yüzeyinde görülen ve olusumlarında rol oynayan faktörlere bağlı olarak oyuk,delik,çukur,oluk,kanal gibi çok çesitli tiplerde olabilen küçük yer sekilleridir. Kireçtaslarının yağıs suları tarafından eritilmesi ve asın ...

                                               

Lösler

Köseli kuvars taneleri, feldispat, mikalar ve kalsitten olusan silt ve kil boyutundaki rüzgâr çökelleri lös olarak bilinir. Lösler rüzgârlarla tasınan ince unsurlu malzemenin bir örtü halinde yarı kurak alanlarda birikmesiyle olusur. Böyle bir ol ...

                                               

Mağara

Mağara, yüzeyle bağlantısı olan ve gün ısığı ile bağlantısı kaybolacak derinliğe ve en az bir insanın sürünerek girebilmesine olanak verecek genislik ve yüksekliğe sahip olan yeraltı bosluklarıdır. Speleoloji mağaraları inceleyen bilim dalıdır. G ...

                                               

Moren

Moren, doğrudan doğruya buzulların ilerlemesi veya gerilemesi sırasında, buzulun tasıyarak olusturduğu tabakalasmamıs depolara genel olarak verilen bir terimdir. Glasiyal kosullar ve süreçler ile tasınan ya da biriktirilmis olan malzemenin her ta ...

                                               

Obruk

Obruk. Yer altı suyunun, karbondioksit ile birlesimi sonucu karbonik asit olusur. Bu karbonik asit kireç tasının yoğun olduğu toprakları zamanla çözerek yer altında mağaralar olusmasına neden olur, bir müddet sonra mağaranın üstünde bulunan topra ...

                                               

Peribacası

Peri bacası, ince uzun, kurak havzalardan ve kırgıbayır yüzeylerinden çıkan, vadi yamaçlarından inen sel sularının yeri asındırmasıyla olusan bir kaya olusumudur. Peri bacalarının gövdeleri genellikle yumusak minerallerden ve tepesi sert, daha zo ...

                                               

Polye

Polye, çözünebilen kayaların çözünmesiyle meydana gelen ve yüksek dağlar arasında bulunan genis düzlük veya ova. Bilinen diğer ismi Karstik ovadır. Dolin ve uvala gibi farklı boyutlarda erime çukurlarının birlesmesiyle olusan, genislikleri 40–50 ...

                                               

Sander düzlükleri

Sander düzlükleri ya da Sander ovaları bir kumul veya çukur olarak da adlandırılan bir buzulun ucundaki eriyik suyla yıkanan buzul çökeltilerinden olusan düz ovalardır.Buzul aktığı zaman alttaki kaya yüzeyini, ezerek enkazla birlikte tasır.Buzulu ...

                                               

Selale

Selale, çavlan ya da çağlayan, akarsu yatağının, dike yakın bir biçimde âniden düstüğü, suların yüksekten dökülerek aktığı kısmına selale denir. Çağlayan terimi daha çok küçük akarsuyun yüksek olayan yerden dökülmesiyle olusur, küçük selale de de ...

                                               

Tafoni

Tafoni, kaya yüzeyinde oyuk biçimindeki bir asınma seklidir.Kurak, yarıkurak, sıcak bölgelerde granitoid yerlerde kayaların çukur yerleri ile gölgede kalan bölümlerinde, kılcallığa bağlı olarak olusan 1 metre ya da daha büyük çukurluklara denilme ...

                                               

Traverten

Travertenler, kalsiyum karbonat bilesimindeki kimyasal tortul kayaçlardır. Yer altı sularının içlerindeki kalsiyum karbonatın belirli kosullar altında çökmesi sonucu meydana gelirler. Bu çökelme zamanla yumusak hatları olan travertenleri olusturu ...

                                               

Yayla

Yayla veya plato, yüksek yerlerdeki derin akarsu vadileriyle yarılmıs, deniz yüzeyinden yüksekte kalan, düz arazi seklidir. Yükseklikleri bes yüz metreden birkaç bin metreye kadar çıkabilir. Örneğin Türkiyedeki Erzurum-Kars Yaylasının yüksekliği ...

                                               

Höyük

Höyük, eski yerlesim yerlerinin zamanla toprakla örtülüp tepe biçimine gelmis haline verilen isim. Höyükler genelde üst üste gelmis çok evreli yerlesim yeri birikimleridir ve günümüze göre en yakını en üstte olmak üzere eskiye doğru uzanan bir ka ...

                                               

Ters Tepe Höyüğü

Ters Tepe Höyüğü Selendinin 1.5 km batı-güneybatısında yer almaktadır. Iki tepeyi kaplar ve 600 x 300 mden fazla uzanır. Simdiye kadar hiçbir arkeolojik kazı yapılmamıstır. Engin AKDENIZ yüzeyde Kalkolitik, Erken Tunç Çağı ve Orta Tunç Çağı çanak ...

                                               

Tümülüs

Tümülüs, Latince bir sözcük olup, bir mezar ya da mezarlık içeren, toprak yığılarak olusturulmus tepeciklere verilen addır. Höyük ve kurgan da denilen tümülüs yapma geleneğine sahip ulusların sayısı fazla değildir. Bunlara en çok Anadoluda, Traky ...

                                               

Vadi (nehir yatağı)

Vadi, Arapçada vadi, nehir yatağı, nehir anlamına gelen bir sözcüktür. Bu tanım, bazı durumlarda sadece siddetli yağmur zamanlarında dolan ya da suyun kesintili aktığı bir kuru nehir yatağı anlamına da gelebilmektedir.

                                               

Mağara çökelleri

Mağara ortamı dısında beton, kireç veya harçtan elde edilen ikincil birikintiler için bkz. akma tası. mağara çökeli, genellikle mağara olusumları olarak bilinir, bir mağarada olusan ikincil maden yataklarıdır. mağara çökelleri tipik olarak kireçt ...

                                               

Karst

Asınıma karsı dirençsiz, kolay eriyebilen kayalardan olusan arazilere karstik araziler denir. Örneğin kalker, kolay eriyebilen bir kayadır. Yeraltı ve yerüstü suları, kalkerden olusan sahaları, eriterek bazı sekiller olusturur. CaCO3 kalsiyum kar ...

                                               

Çıralı Obruğu

Çıralı Obruğu, Konyanın Karapınar ilçesi Yenikent Bucağının Kuzey batısında Akviran Yaylasındadır. Yaklasık 250 m çapında olan kalker tabakası içerisindeki bu gölün kenarları 80 m yüksekliğinde dik bir çanak seklindedir. Obruğun derinliği 125 met ...

                                               

Obruk Platosu

Konya iline bağlı Karapınar ilçesi sınırlarında bulunan, Tuz Gölü havzası ile Konya ovasını birbirinden ayıran Obruk Platosu, doğu-batı yönünde yaklasık 75–80 km uzunluğa, kuzey-güney yönünde 35–65 km genisliğe sahiptir.

                                               

Kardak

Kardak, Ege Denizinde Kalolimni kayalığının 5 km doğusunda, Muğla ilinin 7 km batısında bulunur. Kayalıkların toplam alanı 40 dönüm kadardır. Halk dilinde Ikizce veya Limnia diye de adlandırılır. II. Dünya Savası öncesi kosullar çerçevesinde müza ...

                                               

Kıta

Kıta veya anakara, yeryüzünü olusturan büyük kara parçaları. Kıtayı tanımlayan tek bir standart yoktur ve bu yüzden farklı kültürler ve bilimler neyin kıta olarak yorumlanacağına iliskin farklı listelere sahiptirler. Genelde, bir kıta genis alanl ...

                                               

Antarktika

Antarktika, Güney Yarımkürenin en güneyinde bulunan ve Güney Kutbunu içeren kıta. Afrika ve Okyanusyanın güneyinde olan ve içinde ülke bulunmayan tek kıta. Dünyanın en kurak yeridir, kıtanın bazı yerlerine 2 milyon sene yağmur yağmamıstır. Güneyd ...

                                               

Avustralasya

Avustralasya, Avustralya, Yeni Zelanda, Yeni Gine adası ve Pasifik Okyanusundaki komsu adaları kapsayan Okyanusyada bir bölge. Terim ilk kez Charles de Brossesnin Histoire des navigations aux terres australes adlı kitabında kullanılmıstır. Latinc ...

                                               

Batık Kıta

Batık kıta çoğunluğu suyun altında bulunan çok genis kıta kütleleri, kıtasal kütle. Bazı kara kütlelerine referans için coğrafyacılar ve paleojeolojistler tarafından kullanılan bir terim. Sınıfının en büyük iki örneği olarak Kerguelen Plateau ve ...

                                               

Süperkıta listesi

Süper kıta Pangea, birbirine yakın olduğunda tüm karasal kara kütlelerini tanımlayan bir isimdir Pangea, baska bir değisle Pangea kıtaların ayılmadan önceki sekline verilen isimdir. Süper kıtalar jeolojik geçmiste birçok kez birlesti ve dağıldı. ...

                                               

Bariyer ada

Bariyer adalar, kıyı morfolojik ve bariyer sisteminin bir türüdür. Anakaradan kıyıya paralel olan kum, düz ve pütürlü alanlarda genellikle birkaç adadan meydana gelen zincirden olusur. Bu adalar gel-git girisleri hariç, bariyer zincirler kesintis ...

                                               

Deniz mağarası

Deniz mağarası, kıyı mağarası veya diğer adıyla dalga oyukluğu, deniz ya da göllerdeki dalga hareketleri sonucunda sarp kayalıklarda olusan mağaralar. Deniz mağaraları, dalgaların doğrudan kayalara çarparak kırıldığı kayalık uçlarında ya da kıyıl ...

                                               

Haliç (coğrafya)

Haliç, içine bir veya daha fazla nehir veya dere akan ve açık denize serbest bir bağlantısı olan kısmen kapalı bir acı su alanıdır. Haliçler nehir ortamları ve ekoton olarak bilinen deniz ortamları arasında bir geçis bölgesi olusturur. Haliçler h ...

                                               

Karadeniz deniz altı nehri

Karadeniz deniz altı nehri veya Istanbul Boğazının altındaki nehir Istanbul Boğazının içinden geçen ve Karadenizin dibi boyunca akan bir tuzlu su akıntısıdır. Nehrin kesfi, Leeds Üniversitesindeki bilim insanları tarafından 1 Ağustos 2010da açıkl ...

                                               

Kaya balyaları

Kaya balyaları bir sahil yakınında yığın erozyonu ile denize dik ve sık kolon veya sütunlar seklinde olusan jeolojik yer sekilleridir. Yığınlar tamamen doğal kıyı jeomorfolojisi süreçleri neticesinde olusmustur. Zaman, rüzgâr ve su bir yığının ol ...

                                               

Kıyı terası

Kıyı terası, dalgalarla olusturulmus ama günümüzde deniz yüzeyinin üzerinde bulunan nispeten düz, yatay ve hafifçe eğimli eski asınma platformudur. Kıyı terasları kıyıya paralel onlarca kilometre uzayabilir.

                                               

Ria

Ria, kıyılarda görülen bir tür yer seklidir. Çoğu zaman haliç biçiminde görülürler. Çesitli nedenlerle deniz seviyesinin yükselmesi ya da denize kıyısı bulunan toprak parçasının çökmeye uğramasıyla olusurlar. Her iki durumda da deniz ya da okyanu ...

                                               

Sahil

Sahil veya sahil seridi, kara ile deniz veya okyanusların bulustuğu hat. Gelgit gibi etkenler nedeniyle sahil hattının net olarak belirlenmesi mümkün değildir. "Kıyı bölgesi" deniz ve kara süreçlerinin etkilesiminin meydana geldiği bölgedir. Sahi ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →